1. Rys Historyczny i Dziedzictwo

Historia kawy na Jamajce sięga roku 1728, kiedy to ówczesny gubernator, Sir Nicholas Lawes, sprowadził pierwsze sadzonki kawowca z Martyniki¹. Kawa ta szybko zaadaptowała się w żyznych, górzystych terenach wyspy.

Choć w XIX wieku przemysł kawowy na Jamajce przeżywał kryzys (głównie z powodu braku siły roboczej po zniesieniu niewolnictwa), rok 1950 przyniósł punkt zwrotny: utworzenie Coffee Industry Board (CIB). Była to pierwsza tego typu organizacja na świecie, która narzuciła tak rygorystyczne standardy jakości, co pozwoliło JBM zyskać miano kawy premium na skalę globalną².

2. Terroir: Unikalny Ekosystem

To, co definiuje JBM, to specyficzny mikroklimat regionu Blue Mountains, który nie występuje nigdzie indziej.

• Geografia: Obszar upraw obejmuje tylko cztery parafie: St. Andrew, St. Thomas, Portland i St. Mary.
• Wysokość: Prawdziwa JBM rośnie wyłącznie w pasie od $914$ m ($3000$ stóp) do $1700$ m ($5500$ stóp) n.p.m. Tereny powyżej są rezerwatem leśnym, a poniżej dają kawę klasyfikowaną jako Jamaica High Mountain³.
• Zjawisko „Mist”: Góry są nieustannie spowite gęstą mgłą. Redukuje ona nasłonecznienie, obniża temperaturę i utrzymuje wilgotność. To powoduje, że okres wegetacji kawowca wydłuża się z typowych dla innych regionów 5-6 miesięcy do nawet 10 miesięcy.

Efekt: Dłuższy czas dojrzewania pozwala ziarnu na wytworzenie bardziej złożonej struktury cukrów, co przekłada się na gęstość i słodycz naparu⁴.

3. Botanika: Powrót do Korzeni

Większość upraw JBM to odmiana Arabica Typica⁵. Jest to jedna z najstarszych i genetycznie „najczystszych” odmian arabiki.

• Charakterystyka Typica: Daje ona nziarna o niskim plonie, jest podatna na choroby (np. rdzę kawową – Hemileia vastatrix), ale w filiżance oferuje jakość nieporównywalną z nowoczesnymi hybrydami – czystość, słodycz i elegancję.
• Gleba: Wulkaniczna gleba regionu jest wyjątkowo bogata w azot i fosfor, co naturalnie wspomaga rozwój roślin bez potrzeby intensywnego nawożenia chemicznego.

4. Proces Obróbki i Kontrola Jakości (JACRA)

Obecnie nadzór nad jakością sprawuje Jamaica Agricultural Commodities Regulatory Authority (JACRA) (następca CIB). Proces certyfikacji jest jednym z najbardziej rygorystycznych na świecie.

1. Obróbka: Stosuje się niemal wyłącznie metodę Washed (mokrą). Owoce są depulpowane (obierane ze skórki), fermentowane, a następnie myte w krystalicznie czystej górskiej wodzie.
2. Suszenie: Ziarna suszone są na betonowych patio (tzw. barbecues), gdzie muszą być regularnie grabione dla równomiernego schnięcia.
3. Leżakowanie: Po wysuszeniu, ziarna odpoczywają w silosach (tzw. resting period) przez co najmniej 8 tygodni. Pozwala to na stabilizację wilgotności i „ułożenie się” smaku.
4. Testy: Przed eksportem każda partia jest testowana przez certyfikowanych kiperów (Q-graders). Musi spełniać kryteria w zakresie koloru (niebiesko-zielony), wilgotności ($10-12\%$) oraz smaku (brak defektów)⁶.

5. Opakowanie i Eksport: Fenomen Beczki

Jamaica Blue Mountain to jedyna kawa na świecie, która jest standardowo pakowana w drewniane beczki z drewna osiki (Aspen wood), a nie w worki jutowe.

• Drewno to jest bezwonne, więc nie przekazuje kawie obcych aromatów.
• Beczka zapewnia lepszą mikrowentylację niż worki plastikowe typu GrainPro, jednocześnie chroniąc przed wilgocią z zewnątrz.
• Ikoniczne beczki stały się symbolem marki i gwarancją autentyczności.

6. Profil Sensoryczny w Literaturze

Eksperci kawowi, tacy jak James Hoffmann, opisują JBM jako kawę, która „nie krzyczy”, lecz „szepcze”.

• Aromat: Intensywny, z nutami kwiatów, słodkich ziół i orzechów.
• Smak: W literaturze często pojawia się określenie „lack of bitterness” (brak goryczy). Profil jest niesamowicie zbalansowany – kwasowość jest obecna, ale ma charakter winny i gładki, nigdy ostry.
• Konkluzja: Jest to kawa klasyczna. Dla fanów nowoczesnych, owocowych kaw z Afryki może wydać się zbyt „spokojna”, ale dla tradycjonalistów jest to Graal kawowego smaku.

📚 Przypisy i Źródła:

1. Lawes i rok 1728: History of Coffee in Jamaica, Jamaica Information Service (JIS).
2. Rola CIB: The World Atlas of Coffee, James Hoffmann (2018), s. 238 – Hoffmann podkreśla rolę regulacji w budowaniu marki.
3. Wysokość upraw: Oficjalne wytyczne Jamaica Agricultural Commodities Regulatory Authority (JACRA) dotyczące klasyfikacji stref upraw.
4. Wpływ klimatu: Coffee: Growing, Processing, Sustainable Production, pod red. Jean Nicolas Wintgens – rozdział dotyczący wpływu mikroklimatu na dojrzewanie wiśni.
5. Odmiana Typica: Coffee Varieties and Cultivars, World Coffee Research – baza danych odmian kawy.
6. Eksport do Japonii: Dane All Japan Coffee Association – historycznie Japonia skupuje ok. $70-80\%$ rocznej produkcji JBM, co jest ewenementem w handlu kawą.